Влияние поверхностно-активных веществ в растворе роста на морфологию структур оксида цинка

Ж.К.  Калкозова; Л.В. Гриценко; Х.А.  Абдуллин; А.А.  Мархабаева

doi:10.26577/RCPh20259219

Authors

Zh.K. Kalkozova National Nanotechnology Laboratory of Open Type, Al-Farabi Kazakh National University; Institute of Applied Science & Information Technology, Almaty, Kazakhstan https://orcid.org/0000-0001-7683-830X
L.V. Gritsenko National Nanotechnology Laboratory of Open Type, Al-Farabi Kazakh National University; Satbayev University, Almaty, Kazakhstan https://orcid.org/0000-0003-0726-1118
Kh.A. Abdullin National Nanotechnology Laboratory of Open Type, Al-Farabi Kazakh National University; Institute of Applied Science & Information Technology, Almaty, Kazakhstan https://orcid.org/0000-0002-2729-2272
А.А. Markhabayeva National Nanotechnology Laboratory of Open Type, Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan https://orcid.org/0000-0002-0657-422X

DOI:

10.26577/RCPh20259219

Keywords:

zinc oxide, nanorods, thin films, hydrothermal synthesis, morphology, surfactants

Abstract

Беттік-белсенді заттар жартылай өткізгіш материалдарды синтездеу кезінде маңызды рөл атқарады. Кристалдардың өсу сипаты беттік-белсенді заттардың кристалдар бетінде селективті адсорбциялануы арқылы өзгертілуі мүмкін, бұл олардың пішінін басқаруға мүмкіндік береді. Беттік-белсенді заттарды қолдану және өсу ерітіндісіндегі беттік-белсенді заттардың концентрациясын бақылау арқылы морфологиясы әртүрлі ZnO наноқұрылымдары 95°C температурада гидротермалды әдіспен синтезделді. Өсу ерітіндісіндегі ББЗ-дың ZnO құрылымдарының морфологиясына әсері зерттелді. Зерттеулер нәтижесінде ZnO бөлшектерінің өлшемі мен өсу ерітіндісіндегі ББЗ концентрациясы арасындағы корреляция алынды. Сканерлеуші электронды микроскопия кескіндері мырыш оксидінің морфологиясы ББЗ 5 салм.% және 10 салм.% концентрациясын қосқанда стержень тәрізді пішіннен пленка тәрізді пішінге өзгергенін көрсетті. Рентгендік дифракциялық спектроскопия (XRD) талдауының нәтижелері барлық үлгілерде мырыш оксиді фазасының бар екенін көрсетті. Наностержендердің диаметрі ББЗ концентрациясының жоғарылауымен артатыны анықталды. ББЗ концентрациясының жоғарылауымен жүйелі өсу механизмі зерттелуде. Алынған нәтижелер көптеген функционалды қолданыстар үшін селективті ZnO өсіруге көмектеседі. Өсірілген үлгілер мөлдір өткізгіш электродтар және фотокатализаторлар ретінде, сондай-ақ газ датчиктері мен электрохимиялық сенсорлардың негізі ретінде қолданылуы мүмкін.

Author Biographies

Zh.K. Kalkozova, National Nanotechnology Laboratory of Open Type, Al-Farabi Kazakh National University; Institute of Applied Science & Information Technology, Almaty, Kazakhstan

Ph.D., assoc. Prof., Kazakh National University. al-Farabi, Almaty, Kazakhstan, e-mail: zhanar.kalkozova@kaznu.edu.kz
L.V. Gritsenko, National Nanotechnology Laboratory of Open Type, Al-Farabi Kazakh National University; Satbayev University, Almaty, Kazakhstan

Corresponding author; PhD, Associate Professor, Satbayev University, Almaty, Kazakhstan, e-mail: gritsenko@satbayev.university
Kh.A. Abdullin, National Nanotechnology Laboratory of Open Type, Al-Farabi Kazakh National University; Institute of Applied Science & Information Technology, Almaty, Kazakhstan

Doctor of Physical and Mathematical Sciences, Professor, Kazakh National University. al-Farabi, Almaty, Kazakhstan
А.А. Markhabayeva, National Nanotechnology Laboratory of Open Type, Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan

PhD, Senior Lecturer, Al-Farabi Kazakh National University, Almaty, Kazakhstan; e-mail: aiko.marx87@gmail.com