Вычислительные эксперименты по исследованию электрических колебаний

Д.М. Казахбаева; И.Ж. Есенгабылов; Д.Е. Куатбаева; А.С. Сандибаева; Ж.Г. Джумамухамбетов; И.Е. Алдаберген; Г.Н. Сембаева

doi:10.26577/RCPh209941026

Авторлар

Д.М. Қазақбаева І.Жансүгіров атындағы Жетісу техникалық университеті, Талдықорған, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-6569-9519 (расталмаған)
І.Ж. Есенғабылов І.Жансүгіров атындағы Жетісу техникалық университеті, Талдықорған, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-2344-7633 (расталмаған)
Д.Е. Қуатбаева І.Жансүгіров атындағы Жетісу техникалық университеті, Талдықорған, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-3839-1759 (расталмаған)
А.С. Сәндібаева Халел Досмұхамедов атындағы Атырау университеті, Атырау, Казахстан https://orcid.org/0009-0009-7996-7030 (расталмаған)
Ж.Ғ. Жұмамухамбетов Халел Досмұхамедов атындағы Атырау университеті, Атырау, Казахстан https://orcid.org/0000-0003-4533-9625 (расталмаған)
І.Е. Алдаберген А. Сагинов атындағы Қарағанды техникалық университеті, Караганда, Казахстан https://orcid.org/0000-0001-7438-1481 (расталмаған)
Г.Н. Сембаева А. Сагинов атындағы Қарағанды техникалық университеті, Караганда, Казахстан https://orcid.org/0000-0001-9100-6894 (расталмаған)

DOI:

https://doi.org/10.26577/RCPh209941026

Түйін сөздер:

электрлік тербелістер, сандық әдістер, Mathcad 15, есептеу эксперименттері, гармониялық және периодтық гармоникалық емес тербелістер

Аңдатпа

Мақалада жалпы физика курсында электрлік тербелістерді оқыту барысында компьютерлік модельдеу әдістерін қолдану мүмкіндіктері қарастырылады. Зерттеудің мақсаты тербелмелі контур мен айнымалы ток тізбектеріндегі динамикалық процестерді зерттеуге, сондай-ақ олардың негізгі физикалық сипаттамаларын көрнекі түрде көрсетуге мүмкіндік беретін есептеу эксперименттері жүйесін әзірлеу және қолдану болып табылады. Ұсынылған тәсілді жүзеге асыру үшін дифференциалдық теңдеулерді сандық әдістермен шешуге және алынған нәтижелерді графикалық түрде бейнелеуге мүмкіндік беретін Mathcad 15 бағдарламалық ортасы пайдаланылды. Еркін және еріксіз тербеліс процестері қарастырылып, электр тізбектерінің әртүрлі жұмыс жағдайларында электр зарядының, ток күшінің және кернеудің уақытқа тәуелді өзгерістері талданды. Математикалық модельдер негізінде зерттелетін физикалық шамалардың уақыт бойынша өзгеру графиктері мен фазалық портреттері тұрғызылып, жүйе динамикасының ерекшеліктері және оның параметрлері арасындағы өзара байланыстар анықталды. Гармониялық және периодтық гармоникалық емес тербеліс режимдерін талдауға, сондай-ақ сәйкес математикалық тәуелділіктерді физикалық тұрғыдан түсіндіруге ерекше назар аударылды. Ұсынылған есептеу эксперименттері дәстүрлі теориялық және зертханалық зерттеу әдістерін толықтырып, физикалық процестерді көрнекі түрде көрсетуге және аналитикалық әрі сандық нәтижелерді салыстыруға мүмкіндік береді. Әзірленген тәсілді оқу процесінде қолдану математикалық модельдеу, графикалық деректерді талдау және есептеу нәтижелерін түсіндіру дағдыларын қалыптастыруға, сонымен қатар физика, математика және информатика пәндері арасындағы пәнаралық байланыстарды нығайтуға ықпал етеді.

Автор өмірбаяндары

Д.М. Қазақбаева, І.Жансүгіров атындағы Жетісу техникалық университеті, Талдықорған, Қазақстан

педагогика ғылымдарының докторы
І.Ж. Есенғабылов, І.Жансүгіров атындағы Жетісу техникалық университеті, Талдықорған, Қазақстан

автор-корреспондент, педагогика ғылымдарының кандидаты
Д.Е. Қуатбаева, І.Жансүгіров атындағы Жетісу техникалық университеті, Талдықорған, Қазақстан

физика магистрі
А.С. Сәндібаева, Халел Досмұхамедов атындағы Атырау университеті, Атырау, Казахстан

физика магистрі
Ж.Ғ. Жұмамухамбетов, Халел Досмұхамедов атындағы Атырау университеті, Атырау, Казахстан

доцент
І.Е. Алдаберген, А. Сагинов атындағы Қарағанды техникалық университеті, Караганда, Казахстан

физика магистрі
Г.Н. Сембаева, А. Сагинов атындағы Қарағанды техникалық университеті, Караганда, Казахстан

физика магистрі