Сравнение адронных моделей взаимодействия EPOS LHC и QGSJETII-04 при моделировании шал с использованием CORSIKA77410

Н.О. Ережеп; Н.О. Садуев; О.А. Каликулов; М.А. Банщикова

doi:10.26577/RCPh.2024.v91.i4.a3

Авторлар

Н.О. Ережеп Ядролық физика институты, Алматы қ., Қазақстан; Тянь-Шань биік таулы ғылыми станциясы, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-7457-2189
Н.О. Садуев Ядролық физика институты, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-5144-0677
О.А. Каликулов Ядролық физика институты, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-1597-4935
М.А. Банщикова Тянь-Шань биік таулы ғылыми станциясы, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0009-0009-7264-7042

DOI:

https://doi.org/10.26577/RCPh.2024.v91.i4.a3

Кілт сөздер:

Кең Атмосфералық Нөсер (КАН), Кең Атмосфералық Нөсер (КАН), адрондық әсерлесу, адрондық әсерлесу, энергия спектрлері, энергия спектрлері, ғарыштық сәулелер, ғарыштық сәулелер

Аңдатпа

Мақалада EPOS LHC v3400 және QGSJET-II-04 жоғары энергиялы адрондық өзара әрекеттесу модельдерінің, сондай-ақ төмен энергиялы өзара әрекеттесу моделі GHEISHA 2002d (double precision) негізінде 10¹⁶-10¹⁹ эВ энергия диапазонында протон, көміртек жане темір сияқты алғашқы бөлшектер үшін CORSIKA-7.7410 бағдарламасын қолдану арқылы салыстырмалы талдау жүргізілді. Кең атмосфералық нөсерлер (КАН) негізгі параметрлері, мысалы, максимум тереңдігі X_max, мюондардың сандық таралуы, екінші реттік бөлшектердің энергиясын таралуы және көлденең таралу қимасы талданды.

Алынған нәтижелер екінші реттік ғарыштық сәулелердің Тянь-Шань биік таулы ғылыми станциясының (теңіз деңгейінен жоғары 3340 м биіктігі) бақылау деңгейіндегі сипаттамаларын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді және «Жұлқылама Қондырғы» арқылы КАН зерттеулеріне бағытталған болашақ эксперименттерді жоспарлауға негіз бола алады. Әр модельдің ерекшеліктері анықталып, олардың ШАЛ негізгі параметрлеріне әсері мен эксперименттік деректерді түсіндіруді жақсартудағы қолдану аймақтары бағаланды.

Жұмыста EPOS және QGSJET модельдерінің негізгі қағидаттары, олардың теориялық негізі, қолдану салалары, модельденетін эффектілер, деректерге баптау және есептеулердің күрделілігі көрсетілді. Протон, оттегі және темір үшін бөлшектердің жалпы саны EPOS және QGSJET-II модельдерінде салыстырылды.

Автор өмірбаяндары

Н.О. Ережеп, Ядролық физика институты, Алматы қ., Қазақстан; Тянь-Шань биік таулы ғылыми станциясы, Алматы қ., Қазақстан

автор корреспондент, Ядролық физика институтының ғылыми қызметкері, Алматы қ., Қазақстан; Тянь-Шань биік таулы ғылыми станциясы, Алматы қ., Қазақстан; e-mail: n.yerezhep@inp.kz
Н.О. Садуев, Ядролық физика институты, Алматы қ., Қазақстан

PhD, Ядролық физика институт директордың ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары; Тянь-Шань биік таулы ғылыми станциясы, Алматы қ., Қазақстан; е-mail: n.sadyev@inp.kz
О.А. Каликулов, Ядролық физика институты, Алматы қ., Қазақстан

PhD, Ядролық физика институтының Ғарыштық сәулелер зертханасының меңгерушісі, Алматы қ., Қазақстан; e-mail: o.kalikulov@inp.kz
М.А. Банщикова, Тянь-Шань биік таулы ғылыми станциясы, Алматы қ., Қазақстан

Ядролық физика институтының Ғарыштық сәулелер зертханасының кіші ғылыми қызметкері, Алматы қ., Қазақстан; e-mail: margaretbanshchicova@gmail.com