Гравитация және вакуумның сызықты емес электродинамика әсерінен магнетардың магнитосферасы арқылы өткен жарық сәулесінің ауытқуын  сандық түрде зерттеу

Н.Ә. Бейсен; С. Тоқтарбай; М. Алимкулова; Т. Ерназаров; Н. Шыңғысхан

doi:10.26577/RCPh20259212

Авторлар

Н.Ә. Бейсен Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-1957-2768
С. Тоқтарбай Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-5699-4476
М. Алимкулова Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-4977-7980
Т. Ерназаров Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-5916-3662
Н. Шыңғысхан Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0009-0007-4444-9335

##doi.readerDisplayName##:

10.26577/RCPh20259212

Кілт сөздер:

ықшам объект, электромагниттік сәуле, магнетар, вакуумның сызықты емес электродинамикасы, гравитация

Аңдатпа

Бұл жұмыста электромагниттік сәуленің магнетардың магнетосферасы арқылы өту кезіндегі вакуумның сызықты емес электродинамикасы мен гравитацияның әсерлерін сандық түрде зерттеу әдістеріне шолу жасалады. Борн-Инфельд моделі негізінде эффективті метрика алынып, геодезиялық теңдеулер Рунге-Кутта әдісімен сандық түрде алынған шешімдері қарастырылады. Нәтижесінде, магнетардың айналасында жарық сәулесінің майысуы мен фронтының деформациясы анықталды. Зерттеу барысында сәуле фронтының эллипстік пішінге ауысуы және энергия тығыздығының таралуындағы анизотропия анықталды. Магнетар бетіне жақын аумақта бұрылу бұрышы 86°-тан асып, энергия тығыздығы 1.83 есеге артатыны есептелген. Бұл нәтижелер күшті өріс жағдайындағы жарықтың таралу заңдылықтарын сипаттап, болашақ астрофизикалық бақылаулар мен теориялық модельдеулерге маңызды үлес қосады.

Автор өмірбаяндары

Н.Ә. Бейсен, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан

физ.-мат.ғыл. канд, проф., әл-Фараби ат. Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан, email: nurzada.beissen@kaznu.edu.kz
С. Тоқтарбай, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан

PhD, ТжЯФ кафедрасының аға оқытушысы, Физика-техникалық факультеті
М. Алимкулова, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан

ТжЯФ кафедрасының 2-курс докторанты, физика-техникалық факультет
Т. Ерназаров, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан

PhD,ТжЯФ кафедрасының аға оқытушысы, Физика-техникалық факультеті
Н. Шыңғысхан, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан

ТжЯФ кафедрасының 2-курс докторанты, физика-техникалық факультеті