Сен кеңістік-уақытындағы шағын нысандар айналасындағы квазипериодтық тербелістер
DOI:
10.26577/RCPh96120261Кілт сөздер:
accretion discs, QPOs, black holes, neutron star, X-ray binariesАңдатпа
Біз релятивистік прецессия моделі шеңберінде сегіз нейтрон жұлдызы бар төмен массалы рентгендік қос жұлдыздық жүйелерде байқалған килогерцтік (кГц) квазипериодтық тербелістерді (КПТ) зерттейміз. Дөңгелек орбиталармен қозғалатын сынақ бөлшектерінің негізгі (эпициклдік) жиіліктері статикалық Сен кеңістік-уақытында есептелді. Кеплерлік және эпициклдік жиіліктерді бақылаудан алынған төменгі және жоғарғы КПТ жиілік жұптарымен (fU, fL) сәйкестендіру арқылы шағын нысандардың массалары мен электр зарядтарын анықталды. Сонымен қатар, Акайке және Байес ақпараттық критерийлерін (AIC/BIC) қолдана отырып Шварцшильд кеңістік-уақытындағы нәтижелермен салыстырылды. Шварцшильд геометриясы төрт дереккөз үшін физикалық тұрғыдан үйлесімді нәтиже көрсетті. Ал GX 5–1 және GX 340+0 үшін Сен метрикасы Шварцшильд геометриясымен жуық болатыны анықталды, яғни бұл шағын нысандар үшін электр зарядын енгізудің қажет еместігін білдіреді. Қалған төрт дереккөз үшін Сен метрикасы статистикалық тұрғыдан жақсырақ сәйкестік бергенімен, алынған үлкен массалар мен үлкен электр зарядтары нейтрон жұлдыздарының физикасына сәйкес келмейді. Осылайша, біз статикалық Сен метрикасы нейтрон жұлдыз жүйелеріндегі кГц КПТ-ді физикалық тұрғыдан дұрыс сипаттай алмайды деген қорытындыға келеміз.
Әдебиеттер тізімі
J. W. T. Hessels, S. M. Ransom, I. H. Stairs, P. C. C. Freire, V. M. Kaspi and F. Camilo, Science 311, 1901–1904 (2006). https://doi.org/10.1126/science.1123430
J. Patterson, E. L. Robinson and R. E. Nather, Astrophysical Journal 214, 144–151 (1977). https://doi.org/10.1086/155305
M. van der Klis, Annual Review of Astronomy and Astrophysics 38, 717–760 (2000). https://doi.org/10.1146/annurev.astro.38.1.717
R. A. Remillard and J. E. McClintock, Annual Review of Astronomy and Astrophysics 44, 49–92 (2006). https://doi.org/10.1146/annurev.astro.44.051905.092532
T. E. Strohmayer and R. F. Mushotzky, Astrophysical Journal Letters 586, L61–L64 (2003). https://doi.org/10.1086/374637
M. Bachetti et al., Nature 514, 202–204 (2014). https://doi.org/10.1038/nature13791
M. Gierliński, M. Middleton, M. Ward and C. Done, Nature 455, 369–371 (2008). https://doi.org/10.1038/nature07237
M. Middleton and C. Done, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 403, 9–16 (2010). https://doi.org/10.1111/j.1365-2966.2009.16005.x
W. Lewin and M. van der Klis, Accreting Neutron Stars in Low-Mass X-Ray Binary Systems, Cambridge University Press (2006).
G. Hasinger and M. van der Klis, Astronomy and Astrophysics 225, 79–96 (1989). https://doi.org/10.1051/0004-6361:19891208
J. Middleditch and W. C. Priedhorsky, Astrophysical Journal 306, 230–236 (1986). https://doi.org/10.1086/164368
M. van der Klis et al., Nature 316, 225–230 (1985). https://doi.org/10.1038/316225a0
M. van der Klis, Annual Review of Astronomy and Astrophysics 27, 517–553 (1989). https://doi.org/10.1146/annurev.aa.27.090189.002505
S. E. Motta et al., Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 468, 2311–2324 (2017). https://doi.org/10.1093/mnras/stx570
K. Boshkayev et al., Physical Review D 108, 044063 (2023). https://doi.org/10.1103/PhysRevD.108.044063
K. Boshkayev, O. Luongo and M. Muccino, Physical Review D 108, 124034 (2023). https://doi.org/10.1103/PhysRevD.108.124034
K. Boshkayev et al., Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 531, 3876–3887 (2024). https://doi.org/10.1093/mnras/stae1388
K. Boshkayev et al., Gravitation and Cosmology 20, 233–239 (2014). https://doi.org/10.1134/S0202289314040033
K. Boshkayev and M. Muccino, arXiv:2508.15682 (2025). https://doi.org/10.48550/arXiv.2508.15682
W. Kluźniak and M. A. Abramowicz, Astrophysics and Space Science 300, 143–148 (2005). https://doi.org/10.1007/s10509-005-0020-6
L. Stella and M. Vietri, Physical Review Letters 82, 17–20 (1999). https://doi.org/10.1103/PhysRevLett.82.17
H. Ardavan et al., Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 529, 3744–3757 (2024).
S. P. O’Sullivan et al., Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 421, 3300–3315 (2012). https://doi.org/10.1111/j.1365-2966.2012.20563.x
T. J. Mozdzen et al., Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 483, 4411–4425 (2019). https://doi.org/10.1093/mnras/sty3331
A. Mohammadi et al., Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 525, 3274–3287 (2023).
G. Srinivasan, Bulletin of the Astronomical Society of India 30, 523–547 (2002).
K. Boshkayev et al., arXiv:2506.11581 (2025). https://doi.org/10.48550/arXiv.2506.11581
S. Boutloukos et al., Astrophysical Journal 653, 1435–1444 (2006). https://doi.org/10.1086/508934
R. Wijnands et al., Astrophysical Journal Letters 504, L35–L38 (1998). https://doi.org/10.1086/311564
P. G. Jonker et al., Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 333, 665–678 (2002). https://doi.org/10.1046/j.1365-8711.2002.05442.x
J. Homan et al., Astrophysical Journal 568, 878–900 (2002). https://doi.org/10.1086/339057
P. G. Jonker et al., Astrophysical Journal 537, 374–386 (2000). https://doi.org/10.1086/309029
M. Méndez and M. van der Klis, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 318, 938–942 (2000). https://doi.org/10.1046/j.1365-8711.2000.03788.x
M. Méndez et al., Astrophysical Journal Letters 505, L23–L26 (1998). https://doi.org/10.1086/311600
M. Méndez and M. van der Klis, Astrophysical Journal Letters 517, L51–L54 (1999). https://doi.org/10.1086/312025
E. C. Ford et al., Astrophysical Journal Letters 486, L47–L50 (1997). https://doi.org/10.1086/310827
