Перлиттен сұйық радиоактивті қалдықтар имитаторының төмен температуралық десорбциясы: температураның және үрлеудің ТГА/ДСК-МС деректері бойынша әсері

Авторлар

  • Юрий Гордиенко Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының Атом энергиясы институтының филиалы
  • В.С. Бочков Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының Атом энергиясы институтының филиалы
  • Ә.Д. Ноқанова Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының Атом энергиясы институтының филиалы
  • О.С. Букина Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының Атом энергиясы институтының филиалы
  • Ю.Ю. Бакланова Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының Атом энергиясы институтының филиалы
  • Э. Сапарбек Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының Атом энергиясы институтының филиалы

DOI:

https://doi.org/10.26577/RCPh97220266

Кілт сөздер:

кеңейтілген перлит, кеңейтілген перлит, сұйық радиоактивті қалдықтар, сорбент, десорбция, ТГА/ДСК-MС, төмен температуралық кептіру, сұйық радиоактивті қалдықтар, сорбент, десорбция, ТГА/ДСК-MС, төмен температуралық кептіру

Аңдатпа

Жұмыста М100 маркалы кеңейтілген перлиттің (ЖШС «UNION PERLITE», Қазақстан Республикасы) сұйық радиоактивті қалдықтар (СРҚ) имитаторымен сорбент:ерітінді = 1:6 массалық қатынасында сіңірілген үлгілерінің десорбциялық сипаттамаларын кешенді зерттеу нәтижелері ұсынылған. Зерттеулер ТГА/ДСК-МС әдісімен «ТиГрА» қондырғысында 40 және 70 °C температураларда 24 сағат бойы ұстап тұру арқылы изотермиялық режимде, екі нұсқада: газ ағынынсыз және құрғақ ауа ағынында (50 мл/мин) жүргізілді. Десорбцияның тек физикалық сипатта болатыны және үлгінің бастапқы массасының шамамен 51%-ын құрайтын еркін судың булануымен шартталатыны анықталды, бұл СРҚ имитаторымен енгізілген су үлесіне сандық тұрғыдан сәйкес келеді. Температураны 40-тан 70 °C-қа дейін арттыру стационарлық күйге жету уақытын 4,6 есе қысқартады (газ ағынынсыз  9,2-ден 2,0 сағатқа дейін; ал газ ағыны кезінде 9,4-тен 1,8 сағатқа дейін), ал зертханалық газдық ағын жағдайында кинетикаға елеусіз әсер етеді (70 °C-та <10% жеделдеу).

Масс-спектрометриялық талдау органикалық және бейорганикалық ұшпа қосылыстардың бөлінбейтінін, тек су буының (басым сигнал m/z = 18) тіркелетінін көрсетті. ДСК-деректерінде экзо- немесе эндотермиялық әсерлер байқалмады. Алынған нәтижелер зерттелген перлиттің химиялық және термиялық инерттілігін, сондай-ақ оның СРҚ-ты төмен температурада кептіру және уақытша сақтау технологияларында қолдану перспективалылығын растайды.

Автор өмірбаяндары

  • Юрий Гордиенко, Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының Атом энергиясы институтының филиалы

    Автор-корреспондент, зертхана меңгерушісі,, e-mail: gordienko@nnc.kz

  • В.С. Бочков, Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының Атом энергиясы институтының филиалы

    1-і санатты инженер, e-mail: bochkovv@nnc.kz

  • Ә.Д. Ноқанова, Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының Атом энергиясы институтының филиалы

    Инженер, e-mail: nokanovaamina@nnc.kz

  • О.С. Букина, Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының Атом энергиясы институтының филиалы

    зертхана меңгерушісі, e-mail: Basalai@nnc.kz

  • Ю.Ю. Бакланова, Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының Атом энергиясы институтының филиалы

    бөлім меңгерушісі, e-mail: Basalai@nnc.kz

  • Э. Сапарбек, Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының Атом энергиясы институтының филиалы

    Кіші ғылыми қызметкер, e-mail: Saparbek@nnc.kz

Жүктеулер

Жарияланды

2026-06-18

Журналдың саны

Бөлім

Конденсирленген күй физикасы және материалтану проблемалары. Наноғылым

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

[1]
Ю. Гордиенко, В. Бочков, Ә. Ноқанова, О. Букина, Ю. Бакланова, and Э. Сапарбек, “Перлиттен сұйық радиоактивті қалдықтар имитаторының төмен температуралық десорбциясы: температураның және үрлеудің ТГА/ДСК-МС деректері бойынша әсері”, Rec.Contr.Phys., vol. 97, no. 2, pp. 62–72, Jun. 2026, doi: 10.26577/RCPh97220266.