Квадрупольдік деформацияланған ықшам объектілер маңындағы жұқа аккрециялық дискілердің геометриялық құрылымы және оптикалық кескіні
##doi.readerDisplayName##:
10.26577/RCPh97220261Кілт сөздер:
q-metric, thin accretion disk, compact objects, gravitational lensing, ray tracing, quadrupole deformation, null geodesicsАңдатпа
Бұл жұмыста q-метрикамен сипатталатын ықшам объектілер айналасындағы геометриялық жұқа аккрециялық диск сақиналарының бақыланатын пішіні зерттелген. Қарастырылатын кеңістік-уақыт Шварцшильд геометриясының статикалық әрі осьтік симметриялы деформациясы болып табылады, мұнда өлшемсіз параметрі гравитациялық өрістегі квадрупольдік үлесті сипаттайды. Фотондардың қозғалысы Гамильтондық түрде жазылып, алыстағы бақылаушыдан экваторлық диск жазықтығына қарай сәулелерді кері қадағалау әдісі арқылы сандық түрде есептелді. Кескіндер төрт бекітілген сәуле шығару радиусы үшін құрылып, Шварцшильд шегімен салыстырылды. үшін есептеу көлбеу Шварцшильд дискісі үшін изо-радиалды қисықтардың күтілетін ретін қайталайды. Бірдей бақылаушы позициясы және бірдей координаталық сәулелену радиустары үшін оң деформация көрінетін қисықтарды сәл үлкенірек етеді, ал теріс деформация оларды ықшам етеді. Бұл айырмашылық дискінің ішкі сақинасы үшін айқынырақ байқалады, себебі сәйкес фотондар ықшам объектіге анағұрлым жақын аймақтар арқылы өтеді. Алынған нәтижелер тіпті орташа квадрупольдік деформацияның өзі жұқа диск кескінінде байқалатын геометриялық із қалдыра алатынын көрсетеді. Сонымен қатар біз осы анықтамалық сақиналар үшін гравитациялық қызыл ығысуды бағалап, ақ ергежейлінің ықшамдылық параметрін пайдалана отырып, беттік қызыл ығысудың салыстырмалы бағалауын ұсынамыз. Бұл салыстыру квадрупольдік параметрдің бірлікке жуық мәндерінде де әлсіз ықшам жұлдыздық конфигурациялар үшін беттік қызыл ығысуға енгізілетін түзету өте аз болатынын көрсетеді.
