Эйнштейн-Гаусс-Бонне моделінің гибридті сингулярлы емес шешімдері - Рахатов, Д.Ж.; Цыба, П.Ю.; Разина, О.В. (Хабаршы. Физика сериясы, 2025)
Үлкен Жарылыс тұжырымдамасына негізделген стандартты космологиялық модель қазіргі физикалық заңдардың қолданылуын жоғалтатын бастапқы сингулярлық проблемасына тап болады. Бұл мәселені шешудің бір баламасы – ғаламның ұлғаюына дейінгі қысу фазасын болжайтын космологиялық серпіліс теориясы. Алайда, дәстүрлі серпіліс модельдері көбінесе инфляциялық теорияға қайшы келеді және динамикалық тұрақсыздыққа әкелуі мүмкін. Бұл жұмыс Эйнштейн-Гаусс-Бонне модификацияланған гравитацияға негізделген, дәрежелік және экспоненциалды ұлғаюдың артықшылықтарын біріктіретін гибридті типті масштабты факторды қолданатын космологиялық қалпына келтірудің жаңа моделін ұсынады. Модельдің бақылау деректеріне сәйкестігін тексеру үшін Pantheon+ және SH0ES үлгілерін қолдана отырып, Монте-Карло Марков тізбектерінің әдісі қолданылды. Ұсынылған модель бариондық тербелістердің таралу жылдамдығының оң мәндерімен расталып, динамикалық тұрақтылыққа ие, сонымен қатар баяу ұлғаюдан үдемелі ұлғаюға біртіндеп ауысуды қамтамасыз етеді. Ғаламның эволюциясының алғашқы кезеңдерін талдау инфляциялық фазаның болуын және оның одан әрі ұлғаюы үшін жеткілікті ұзақтығын көрсететін баяу сырғу параметрлеріне негізделген. Модельді қосымша тексеру үшін оның теориялық болжамдары Cobaya статистикалық кодымен өңделген Planck 2018 бақылау деректерімен салыстырылады. Алынған нәтижелер инфляциялық парадигмаға және қазіргі космологиялық шектеулерге сәйкес келетін тұрақты космологиялық серпілісті жүзеге асыру мүмкіндігін растайды.