Кварцтағы платина тобы металдарының нанокластерлері мен наноқабықшаларының түзілуінің кванттық моделі: перколяциялық өткізгіштікті эксперименттік растау - Юров, В.М.; Жангозин, Қ.Н. (Хабаршы. Физика сериясы, 2026)
Кварц кен орындарындағы платина тобы металдарының (ПТМ) нанокластерлері мен наноқабықшаларының түзілуінің кванттық моделі ұсынылған. Модель Rn ≈ 0,7–0,8 нм (Юров бойынша) сипаттамалық қалыңдығы бар кванттық беттік наноқабат тұжырымдамасына негізделген. Бұл наноқабатта электрондық күйлердің дискретизациясы, солитондық тасымалдау және беттік алдын ала балқу әсерлері үздіксіз ультражіңішке қабықшаларды тұрақтандыра алады. Модель ПТМ 66,5 ppm дейінгі мөлшерде нанометрлік масштабтағы наноқабықшалар мен нанокластерлер түрінде кездесетін Тақыр-Қалжыр кен орнына (Шығыс Қазақстан) қолданылған. Геохимиялық деректер полигенетикалық шығу тегін көрсетеді: Pd±Pt хлоридті кешендер түрінде гидротермалық тасымалдануы және Ir–Os механикалық денудациясы. Модельдің негізгі болжамы — нанокластерлер желісі арқылы перколяциялық өткізгіштік — электрогидравликалық ұсақтау нәтижелерімен сәйкес келеді: қарапайым кварц типтік морт траекториялар бойынша бұзылады, ал Тақыр-Қалжыр үлгілері жыртық ұяшықты құрылымдарға ыдырайды, бұл туннельдік/секірмелі тасымалдау үлесін көрсетеді.