Галактикалық BA аса алып жұлдыздардың тиімді температурасын калибрлеу - Нұрмахметова Ш.T.; Вайдман, Н.; Хохлов, С.; Агишев, А. (Хабаршы. Физика сериясы, 2026)
Бұл зерттеудің мақсаты орташа айырымдылықтағы спектроскопия мен көпжолақты спектрлік энергия таралуын талдауды біріктіру арқылы галактикалық көк аса алып жұлдыздардың үлкен таңдауы үшін біртекті тиімді температура шкаласын құру болып табылады. Таңдама B7-A0 спектрлік аралығындағы шамамен 140 жұлдызды қамтиды. Негізгі спектроскопиялық диагностикалық көрсеткіш ретінде температураға сезімтал He I λ4471 және Mg II λ4481 сызықтарының эквивалент ені қатынасы пайдаланылды. Атмосфералық параметрлері сенімді анықталған стандартты аса алып жұлдыздар негізінде эмпирикалық калибрлеу жасалып, алынған полиномдық тәуелділік бүкіл таңдама үшін тиімді температураларды анықтауға қолданылды. Спектроскопиялық бағалауларды тексеру мақсатында ультракүлгін, оптикалық, жақын инфрақызыл және орта инфрақызыл фотометрия деректері негізінде спектрлік энергия таралулары құрастырылып, жұлдыз атмосфераларының теориялық модельдерімен салыстырылды. Алынған нәтижелер қолданылған сызықтар қатынасының индексі зерттеліп отырған бүкіл диапазонда температураның тиімді бақылаулық индикаторы болып табылатынын және барлық бағдарламалық жұлдыздарды өзара үйлесімді бірыңғай температуралық шкалаға орналастыруға мүмкіндік беретінін көрсетеді. Спектрлік энергия таралуын талдау спектроскопиялық нәтижелерді растайды және алынған параметрлердің сәйкестігін тәуелсіз тексеру құралы ретінде қызмет етеді. Жұмыстың ғылыми жаңалығы әрбір нысан үшін атмосфераны толық егжей-тегжейлі модельдеуді қажет етпестен, үлкен бақылаулық таңдамаларға жарамды бірыңғай калибрлеу тәсілін әзірлеу және қолдану болып табылады. Алынған нәтижелер көк аса алып жұлдыздарды зерттеудің эмпирикалық негізін кеңейтеді және болашақтағы галактикалық әрі галактикадан тыс жұлдыздық зерттеулер үшін практикалық анықтамалық негіз ұсынады.