Көміртекті наноқабырғалардың тұрақтығына қысқа импульсты ионды сәулелендірудің әсерін зерттеу - Yerlanuly, Y. (Хабаршы. Физика сериясы, 2025)
Көміртекті наноқабырғалар (CNWs) бірегей үшөлшемді графенге ұқсас архитектурасы мен жоғары физика-химиялық қасиеттерінің арқасында радиацияға төзімді электрондық және оптоэлектрондық құрылғыларда қолдануға перспективалы көміртекті наноматериалдар класына жатады. Бұл жұмыста қысқа импульсті жоғары токты иондық сәулеленудің көміртекті наноқабырғалардың тұрақтылығына әсері жүйелі түрде зерттелді. CNWs кварцты төсеніштерде индуктивті байланысқан плазма қолданылатын химиялық бу фазасында тұндыру әдісімен синтезделіп, кейін INURA үдеткішінде 4, 7 және 10 A/cm2 ток тығыздықтарында иондық сәулеленуге ұшыратылды. Сәулеленудің морфологиялық, құрылымдық, оптикалық және электрлік қасиеттерге әсері атомдық-күштік микроскопия, рамандық спектроскопия, ультракүлгін-көрінетін аймақ спектрофотометриясы және төртзондты әдіс арқылы беттік кедергіні өлшеу көмегімен зерттелді. АСМ талдауы сәулеленуден кейін бет бедерінің тек шамалы қайта құрылуын және кедір-бұдырлық параметрлерінің аз ғана өзгеруін көрсетіп, ең жоғары сәулелену тығыздығында да наноқабырғалардың тік бағытталған морфологиясының сақталғанын дәлелдеді. Рамандық спектрлер көміртектің графенге ұқсас sp2-құрылымының сақталғанын және ID/IG қатынасының мардымсыз өзгерісін көрсетті, бұл дефектілердің шектеулі түзілуін білдіреді. Оптикалық өлшеулер бет құрылымының қайта ұйымдасуымен байланысты мөлдірліктің орташа өзгерістерін көрсетті, алайда спектралдық сипаттамалардың деградациясы байқалмады. Электрлік өлшеулер сәулеленуден кейін беттік кедергінің тұрақты немесе аздап төмендегенін көрсетті, бұл наноқабырғалар арасындағы электрлік байланыстардың жақсаруымен түсіндірілуі мүмкін. Алынған нәтижелер көміртекті наноқабырғалардың қысқа импульсті иондық сәулеленуге жоғары төзімділігін көрсетіп, оларды радиацияға төзімді электрондық, оптоэлектрондық және сенсорлық құрылғылар үшін функционалдық материалдар ретінде қолданудың жоғары әлеуетін растайды.