Мощности эквивалентных доз облучения в земной атмосфере во время солнечных вспышек. Күн жарқылы кезіндегі жер атмосферасындағы сәулеленудің эквиваленттік дозаларының куаты

Аннотация

В настоящей работе исследуются мощности эквивалентных доз облучения от солнечных вспышек, сопровождающихся генерацией частиц высоких энергий, регистрируемых наземными приборами. Проводится анализ радиационных доз на различных высотах в атмосфере Земли на основе данных космических кораблей IMP-8, GOES-8 и мировой сети станций нейтронных мониторов. Проанализировано 36 солнечных вспышек (GLE), произошедших за период 1971-2002 гг. Определены зависимости радиационных доз облучения от жесткости геомагнитного обрезания. Рассчитаны мощности эквивалентных доз облучения для различных областей энергии частиц: ~10 МэВ, ~90 МэВ, ~1ГэВ. Найдены зависимости мощности эквивалентной дозы облучения от глубины в атмосфере Земли для различных энергий частиц. Из анализа полученных результатов сделаны выводы, что во время мощных вспышек эквивалентная доза может возрастать более чем в 5 раз по сравнению с предельно допустимой. С увеличением высоты в атмосфере мощности эквивалентных доз возрастают. Максимальные значения мощности радиационных доз во время вспышек на Солнце наблюдаются на полюсах, с уменьшением жесткости обрезания на больших высотах происходит возрастание мощности эквивалентных доз облучения. Полученные данные вносят определенный вклад по осуществлению прогноза СКЛ. Осы жұмыста жоғары энергиялы бөлшектер пайда болуымен қатар жүретін, жердегі аспаптар арқылы тіркелетін күндегі жарқылдардан болатын сәулелену эквиваленттік дозаларының қуаты зерттеледі. IMP-8 және GOES- 8 космостық корабльдерінің және нейтрондық мониторлар станцияларының әлемдік желісінің берілгендері негізінде жер атмосферасында әртүрлі биіктіктердегі радиациялық дозаларға саралау жүргізілген. 1971-2002 аралығында орын алған 36 күн жарқылдарына (GLE) талдау жасалған. Радиациялық сәулелену дозаларының геомагниттік қию қатаңдығына тәуелділігі анықталған. Бөлшектердің энергияларының әртүрлі мәндер об- лысы үшін сәулеленудің эквивалентті дозалары қуаты есептелген. Бөлшектердің әртүрлі энергиялары үшін сәулеленудің эквивалентті дозаларының қуаты Жер атмосферасында биіктіктен тәуелділігі табылған. Алынған нәтижелерді талқылау барысында қуатты жарқылдар кезінде эквивалентті доза шекті мәнмен салыстырғанда 5 есеге дейін көбейе алатындығы жайлы қорытынды жасалды. Атмосферада биіктіктің көбеюімен эквивалентті дозалар қуаты жоғарылайды. Күнде жарқылдар орын алған кездерде радиациялық дозалардың ең жоғары мәні полюстерде байқалады, үлкен биіктіктерде қию қатаңдығының азаюымен сәулеленудің эквивалентті дозаларының қуаты артады. Алынған мәліметтер ғарыштық күн сәулелерін болжауда айқын үлесін қосады.