Скорость реакции p14C захвата в области от 0.01 до 10 T9

С.Б.  Дубовиченко; Н.А.  Буркова; А.С.  Ткаченко; Д.М.  Зазулин; Б.У.  Бейсенов

doi:10.26577/RCPh.2024v88i1a03

Авторлар

С.Б. Дубовиченко Астрофизический институт им. В.Г. Фесенкова АКК РК, Казахстан, г.Алматы https://orcid.org/0000-0002-7747-3426
Н.А. Буркова Астрофизический институт им. В.Г. Фесенкова АКК РК, Казахстан, г.Алматы; Казахский национальный университет им. aль-Фараби, Казахстан, г. Алматы https://orcid.org/0000-0002-3122-1944
А.С. Ткаченко Астрофизический институт им. В.Г. Фесенкова АКК РК, Казахстан, г.Алматы https://orcid.org/0000-0002-9319-0135
Д.М. Зазулин Казахский национальный университет им. аль-Фараби, Казахстан, г.Алматы https://orcid.org/0000-0003-2115-6226
Б.У. Бейсенов Казахский национальный университет им.аль-Фараби, Казахстан, г. Алматы https://orcid.org/0000-0002-5286-2046

DOI:

10.26577/RCPh.2024v88i1a03

Кілт сөздер:

ядерная астрофизика, p14C-система, низкие и астрофизические энергии, радиационный захват, астрофизический S-фактор, потенциальная кластерная модель, схемы Юнга

Аңдатпа

¹⁴C(p,γ)¹⁵N реакциясы ядролық астрофизикада қызығушылық тудырады. Бұл реакция жұлдыздарда ¹⁵N түзетін реакциялардың бірі. Атомдық массасы 14-тен жоғары ядролардың түзілуінде ¹⁴C(p,γ)¹⁵N реакциясының жылдамдығы маңызды рөл атқарады. Қазіргі уақытта төмен энергиялардағы бұл реакция тәжірибе жүзінде де, теориялық тұрғыдан да жеткілікті жақсы емес түрде зерттелмеген. Сондықтан, осы жұмыста біз Юнг схемалары бойынша орбиталық күйлерді жіктеумен өзгертілген кластерлік модель шеңберінле және рұқсат етілген және тыйым салынған күйлерді ескере отырып, 5 МэВ дейінгі энергиялар кезінде ¹⁵N ядросының негізгі күйіне түсірудің радиациялық p¹⁴C толық қималары үшін қолда бар эксперименттік деректерді сипаттау мүмкіндігін қарастырдық. Есептеулер 1.4 МэВ кең резонансты ескереді (массалық жүйенің центрінде). Тек p¹⁴C шашырау күйінен E1 өту негізінде ғана тәжірибелік астрофизикалық S-фактордың шамасы мен пішінін толық түсіндіруге болатыны көрсетілген. Бұл мақалада біз тапқан ¹⁵N ядросының негізгі күйіне p¹⁴C сәулеленуінің астрофизикалық S-факторлары әдебиеттегі эксперименттік деректермен салыстырылды. Алынған жалпы көлденең қималар негізінде бұл реакцияның жылдамдығы 0.01-ден 10.0 T₉-ға дейінгі температура диапазонында есептелді. Жылдамдықтар үшін есептелген нәтижелер оларды астрофизикалық зерттеулерде қолдануды жеңілдететін қарапайым өрнекпен жуықталады.

Автор өмірбаяндары

С.Б. Дубовиченко, Астрофизический институт им. В.Г. Фесенкова АКК РК, Казахстан, г.Алматы

д.ф.-м.н., профессор, email: dubovichenko@mail.ru
Н.А. Буркова, Астрофизический институт им. В.Г. Фесенкова АКК РК, Казахстан, г.Алматы; Казахский национальный университет им. aль-Фараби, Казахстан, г. Алматы

д.ф.-м.н., профессор, email: natali.burkova@gmail.com
А.С. Ткаченко, Астрофизический институт им. В.Г. Фесенкова АКК РК, Казахстан, г.Алматы

PhD, email: tkachenko.alessya@gmail.com
Д.М. Зазулин, Казахский национальный университет им. аль-Фараби, Казахстан, г.Алматы

автор-корреспондент, к.ф.-м.н., доц., email: denis_zazulin@mail.ru
Б.У. Бейсенов, Казахский национальный университет им.аль-Фараби, Казахстан, г. Алматы

email: bekmurza.beisenov@gmail.com