Расчет ионизационных потерь энергии космических лучей  в наноструктурах графена

T.A.  Тухфатуллин; В.Ф.  Грищенко; Д.В.  Исмаилов; Г.И.  Гордиенко; Ж.Т.  Накысбеков; Б.А.  Тронин; С. Беллуччи

doi:10.26577/RCPh.2024v90i3-011

Авторлар

T.A. Тухфатуллин Алматинский филиал НИЯУ МИФИ, г. Алматы, Казахстан; ТОО «Институт ионосферы», г. Алматы, Казахстан https://orcid.org/0000-0003-3943-2583
В.Ф. Грищенко ТОО «Институт ионосферы», г. Алматы, Казахстан https://orcid.org/0000-0003-2244-5599
Д.В. Исмаилов ТОО «Институт ионосферы», г. Алматы, Казахстан, Казахский национальный исследовательский технический университет имени, К.И. Сатпаева, г. Алматы, Казахстан, Казахский национальный университет им. аль-Фараби, г. Алматы, Казахстан https://orcid.org/0000-0002-6384-1478
Г.И. Гордиенко ТОО «Институт ионосферы», г. Алматы, Казахстан https://orcid.org/0000-0001-5596-9108
Ж.Т. Накысбеков ТОО «Институт ионосферы», г. Алматы, Казахстан; Казахский национальный университет им. аль-Фараби, г. Алматы, Казахстан https://orcid.org/0000-0002-3419-6908
Б.А. Тронин Казахский национальный университет им. аль-Фараби, г. Алматы, Казахстан; ТОО Исследовательский центр «KazAlfaTech», г. Алматы, Казахстан https://orcid.org/0009-0005-3034-137X
С. Беллуччи Национальный институт ядерной физики: Фраскати, г. Лацио, Италия https://orcid.org/0000-0003-0326-6368

DOI:

10.26577/RCPh.2024v90i3-011

Кілт сөздер:

космических лучи, ионизационные потери энергии, каналирование

Аңдатпа

Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасында ғарыш саласының стратегиялық бағыттары шеңберінде іргелі және қолданбалы ғылыми ғарыштық зерттеулер дамуда, сондай-ақ ғарыштық технологияларды пайдалана отырып, практикалық мәселелер шешілуде. Бұл зерттеулерде ғарыш кеңістігі факторларының кешенді әсері жағдайында борттық аппаратураның сенімділігі мәселелеріне ерекше назар аударылады.

Қазіргі уақытта орбиталдық станция элементтерін қондыру және құрастыру, ғаламшарлық автоматты станцияларды қашықтан басқару және сол сияқты жұмыстарды әзірлеу және жобалау кезінде математикалық және компьютерлік модельдеу қолданылады, бұл жоғары тиімді және салыстырмалы түрде арзан әдіс.

Бұл жұмыстың мақсаты - ғарыштық сәулеленуге графен наноқұрылымдарының төзімділігін болжау мақсатында олардан ғарыштық релятивистік бөлшектер өткен кездегі энергия шығындарының тәуелділігін зерттеу.

Жұмыста графит кристалдарынан релятивистік иондардың өту кезінде олардың траекториялары мен энергия шығынын модельдеу орындалды. Графит кристалындағы критикалық арналау бұрыштарының сандық мәндері алынды. Ионның энергия шығыны ионның кристалға ену нүктесіне тәуелді емес және 1000 МэВ/нуклоннан аз энергия диапазонында күрт өсетіні көрсетілген.

Автор өмірбаяндары

T.A. Тухфатуллин, Алматинский филиал НИЯУ МИФИ, г. Алматы, Казахстан; ТОО «Институт ионосферы», г. Алматы, Казахстан

автор-корреспондент, канд.физ.-мат.наук., доцент, Алматинский филиал НИЯУ МИФИ г. Алматы, Казахстан, email: tta@tpu.ru
В.Ф. Грищенко, ТОО «Институт ионосферы», г. Алматы, Казахстан

канд.физ.-мат.наук., доцент, ТОО «Институт ионосферы» г. Алматы, Казахстан, email: labreab@mail.ru
Д.В. Исмаилов, ТОО «Институт ионосферы», г. Алматы, Казахстан, Казахский национальный исследовательский технический университет имени, К.И. Сатпаева, г. Алматы, Казахстан, Казахский национальный университет им. аль-Фараби, г. Алматы, Казахстан

PhD, ТОО «Институт ионосферы», Казахский национальный исследовательский технический университет имени, К.И. Сатпаева, Казахский национальный университет им. аль-Фараби г. Алматы, Казахстан, email: ismailov_daniyar_v@bk.ru
Г.И. Гордиенко, ТОО «Институт ионосферы», г. Алматы, Казахстан

канд.физ.-мат.наук., доцент, ТОО «Институт ионосферы» г. Алматы, Казахстан, email: ggordiyenko@mail.ru
Ж.Т. Накысбеков, ТОО «Институт ионосферы», г. Алматы, Казахстан; Казахский национальный университет им. аль-Фараби, г. Алматы, Казахстан

PhD, ТОО «Институт ионосферы», Казахский национальный университет им. аль-Фараби г. Алматы, Казахстан, email: Zhassulan.Nakysbekov@gmail.com
Б.А. Тронин, Казахский национальный университет им. аль-Фараби, г. Алматы, Казахстан; ТОО Исследовательский центр «KazAlfaTech», г. Алматы, Казахстан

Казахский национальный университет им. аль-Фараби, ТОО Исследовательский центр «KazAlfaTech» г. Алматы, Казахстан, email: troninboris@mail.ru
С. Беллуччи, Национальный институт ядерной физики: Фраскати, г. Лацио, Италия

PhD, профессор, Национальный институт ядерной физики г. Фраскати, Италия, email: stefano.bellucci@lnf.infn.it