Рекомбинационная люминесценция радиационных дефектов в кристаллах NaCl и NaCl-Li при низкотемпературной упругой деформации

L. Myasnikova; K. Shunkeyev; Zh. Ubayev; Sh. Sagimbaeva; Zh. Kulbatyr

doi:10.26577/RCPh-2019-i4-10

Авторлар

L. Myasnikova Актюбинский региональный государственный университет им. К. Жубанова, г.Актобе, Казахстан
K. Shunkeyev Актюбинский региональный государственный университет им. К. Жубанова, г.Актобе, Казахстан
Zh. Ubayev Актюбинский региональный государственный университет им. К. Жубанова, г.Актобе, Казахстан
Sh. Sagimbaeva Актюбинский региональный государственный университет им. К. Жубанова, г.Актобе, Казахстан
Zh. Kulbatyr Актюбинский региональный государственный университет им. К. Жубанова, г.Актобе, Казахстан

##doi.readerDisplayName##:

10.26577/RCPh-2019-i4-10

Аңдатпа

Сезімталдығы жоғары термобелсенді спектроскопия әдісімен спектрдің кең интервалында (200¸850 нм) төмен температуралы (95К) серпімді деформация ( ) кезіндегі NaCl және NaCl-Li зоналық тазартылған кристалдардың термостимулденген люминесценция (ТСЛ) спектрлері зерттелді. ТСЛ-да NaCl кристалының басым шыңы төмен температуралы деформация кезінде қарқындылығы екі есе артатын және 165-170К кезінде ең жоғары термиялық бұзылу болатын, сканерлеу 3,5 эВ кезінде ТСЛ спектрінің максимумына сәйкес келетін -орталығы болып табылады. ТСЛ-да -шыңы мен рентгенлюминесценция спектрі сәйкес келеді және табиғаты бірдей – қозғалғыш тесіктер мен электрондардың рекомбинациясы кезінде автолокализацияланған экситондардың сәуле шығару релаксациясы. NaCl-Li ТСЛ–сында төмен температуралы деформация кезінде қарқындылығы 10 есе күшейетін және сәйкес 110К және 125К кезінде термиялық бұзылудың максимумдары бар F^/ және H_A(Li) – орталықтары басым шыңдар болып табылады. ТСЛ спектрлерін 110К и 125К шыңдарында сканерлеу барысында 2,72 эВ және 2,69 эВ кезіндегі максимумдармен сәулелену тіркелген.Талдау NaCl-Li торындағы жеңіл литий катионы, нәтижесінде H_A(Li)-орталықтары пайда болатын жергілікті деформация тудыратынын көрсетеді. Серпімді деформация H_A(Li)-орталықтардың түзілуін одан әрі ынталандырады, оның дәлелі 125К кезінде ТСЛ шыңының қарқындылығының 13 есе күшеюі болып табылады.