Прототип установки временных детекторов для исследования оси прихода ШАЛ

O.A. Kalikulov; N.O. Saduyev; S.B. Shaulov; A.N. Sedov; V.V. Oskomov; N.O. Yerezhep; A.Y. Baktoraz; Sh.B. Utey; A.I. Zhumabayev; Y.S. Mukhamejanov; S.K. Shinbulatov

doi:10.26577/RCPh.2021.v79.i4.01

Авторлар

O.A. Kalikulov ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0003-1597-4935
N.O. Saduyev Ресей ғылым академиясы П.Н. Лебедев атындағы физикалық институты, Ресей, Мәскеу қ. http://orcid.org/0000-0002-5144-0677
S.B. Shaulov Ресей ғылым академиясы П.Н. Лебедев атындағы физикалық институты, Ресей, Мәскеу қ. http://orcid.org/0000-0002-4070-8287
A.N. Sedov ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0002-2847-078X
V.V. Oskomov ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0002-5893-7715
N.O. Yerezhep ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0002-7457-2189
A.Y. Baktoraz ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0002-5103-8397
Sh.B. Utey ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0001-6139-6107
A.I. Zhumabayev ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0001-6139-6107
Y.S. Mukhamejanov Біріккен ядролық зерттеулер институты, Ресей, Дубна қ. http://orcid.org/0000-0002-9064-6061
S.K. Shinbulatov ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0002-5296-2530

DOI:

https://doi.org/10.26577/RCPh.2021.v79.i4.01

Кілт сөздер:

кең атмосфералық нөсерлер, сцинтилляторлық детектор, амплитудалық сигнал

Аңдатпа

Бұл жұмыста кең атмосфералық нөсерлердің (КАН) ось бағытын анықтауға арналған прототипі ұсынылады. Детектрлік жүйе толқын ұзындығының ығысуымен жарық жинайтын төрт жеке сцинтилляторлық детекторлардан тұрады (100 x 100 x 1 см). Көрсетілген прототип оның негізінде уақытты жылдам есептейтін детекторлар жүйесін (уақыт детекторлары) құруға мүмкіндік береді және теңіз деңгейінен 3340 м биіктікте орналасқан ТШБТҒС-ғы (Тянь-Шань биік таулы ғылыми станциясы) Алматы, Қазақстан, ШАЛ кешенді қондырғысын толықтырады.

Кең атмосфералық нөсерлердің бағытын анықтау әдісі сипатталған. Кең атмосфералық нөсерлердің бағытын анықтауды бағалау үшін азимутты және зениттік бұрыштарды тиісті дәлдікпен анықтау қажет екендігі көрсетілген. Детекторлардың бір біріне қарама қарсы орнатылған геометриялық схемасы қолданылады.

Жұмыста детекторларды тік ғарыштық мюондармен калибрлеу ұсынылған. Детекторларды калибрлеу үшін сынақ стенді жиналып, оның схемалық бейнесі келтірілген. Сцинтилляциялық детекторлардың сигналдары 8 арналы CAEN DT 5725 аналогты сандық түрлендіргіші арқылы талданды. Сонымен қатар графиктер көрсетілген. Сондай-ақ, калибрлеу нәтижелерінің алдын-ала нәтижелерін талқылау бар. Детекторлардың бір бөлшекті калибрлеуі сцинтилляциялық детектор арқылы өткен бөлшектердің санын бағалауға мүмкіндік береді.