Разработка метода и оборудования для измерения потока нейтронов от исследовательского реактора

S.K. Shinbulatov; N.O. Saduyev; O.A. Kalikulov; A.N. Sedov; V.V. Oskomov; E.S. Mukhamejanov; A.E. Baktoraz; N.O. Yerezhep; Sh.B. Utey; A.A. Shaimerdenov; M.T. Aitkulov; D.E. Myktybekov; A.I. Zhumabayev; A. Mukhametkaliuly; T.K. Zholdybayev

doi:10.26577/RCPh.2023.v85.i2.04

Авторлар

S.K. Shinbulatov ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0002-5296-2530
N.O. Saduyev ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0002-5144-0677
O.A. Kalikulov ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0003-1597-4935
A.N. Sedov ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0002-2847-078X
V.V. Oskomov ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0002-5893-7715
E.S. Mukhamejanov Ядролық Зерттеулер Біріккен Институты, Ресей, Дубна қ. http://orcid.org/0000-0002-9064-6061
A.E. Baktoraz ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0002-5103-8397
N.O. Yerezhep ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0002-7457-2189
Sh.B. Utey ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0001-6139-6107
A.A. Shaimerdenov РМК Ядролық физика институты, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0002-9064-6061
M.T. Aitkulov РМК Ядролық физика институты, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0002-9089-3409
D.E. Myktybekov Ядролық Зерттеулер Біріккен Институты, Ресей, Дубна қ. http://orcid.org/0000-0003-1753-1425
A.I. Zhumabayev ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0002-8832-9702
A. Mukhametkaliuly ЭТФҒЗИ, Әл-Фараби ат. Қазақ Ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0009-0006-6799-4224
T.K. Zholdybayev РМК Ядролық физика институты, Қазақстан, Алматы қ. http://orcid.org/0000-0003-3534-1000

DOI:

https://doi.org/10.26577/RCPh.2023.v85.i2.04

Кілт сөздер:

нейтрон ағыны, реактор, СНМ-18пропорционалды есептегіш

Аңдатпа

Бұл жұмыс негізінде 3He толтырылған пропорционалды CНМ-18 есептегіштерін (санағыштарын) қолдана отырып, ондағы нейтрондар ағынын өлшеудің жаңа әдісін зерттелінді. ССР-Қ зерттеу реакторының нейтрондар ағынын автоматтандырылған өлшеу аппаратурасын әзірлеу кезінде тұтынылатын қуат, масса және өлшемдер сияқты оңтайландырудың анықтаушы критерийлері болып табылады. Ол үшін ғарыштық сәулелердің (ҒС) нейтрондық компоненті бойынша топырақ ылғалдылығы мен қар суының эквивалентін автоматтандырылған өлшеу құралдары қолданылды. Нейтрон детекторының негізгі құрылымдық элементтері құрамында сутегі бар модератор блогы, сонлайқ-ақ жылу нейтрондарының пропорционалды есептегіш түтігі нігізінде; детектордан нақты сигналды талдауға арналған күшейткіш және микроконтроллер; жоғары кернеулі қуат көзі және трансмиттер болып табылады. Детекторларды бір уақытта басқаруға арналған арнайы бағдарламалық жасақтама да жасалынды. Нейтрондар ағынын есептеу үшінсынау өлшемдері нейтрондар көзінің, нақтырақ айтқанда Pu-Be көмегімен ядролық физика институты базасында ССР-Қ зерттеу реактор қондырғысында орындалды, қарқындылығы 1,8*10⁶ н/с. Персоналдың қауіпсіздігі және детекторға жүктемені азайту мақсатында нейтрондардың қарқындылығын төмендету үшін нейтрон көзі борланған полиэтилен коллиматорының ішіне, және нейтрондар ағыны бағытын есептеу үшін белсенді аймақ маңына жақын орналастырылды.