ЭКСИТОН-ФОНОННОЕ ВЗАИМОДЕЙСТВИЕ В КРИСТАЛЛЕ KI ПРИ НИЗКОТЕМПЕРАТУРНОЙ ОДНООСНОЙ ДЕФОРМАЦИИ. ТӨМЕНГІ ТЕМПЕРАТУРАЛЫҚ БІР ӨСТІ ДЕФОРМАЦИЯЛАНҒАН KI КРИСТАЛДАРЫНДАҒЫ ЭКСИТОН-ФОНОНДЫ ƏСЕРЛЕСУ

Аңдатпа

На основе люминесцентной спектроскопии впервые исследовано влияние низкотемпературной упругой одноосной деформации на процесс экситон-фононного взаимодействия в кристалле KI путем регистрации температурного тушения люминесценции автолокализованного экситона. Установлено увеличение значения энергии активации тушения люминесценции автолокализованного экситона, что интерпретируется увеличением потенциального барьера безызлучательного канала распада автолокализованного экситона на радиационные дефекты в кристалле KI. Из экспериментальных данных вычислены значения частоты активных колебаний экситонов и параметра Хуанга-Риса в кристалле KI. Понижение симметрии кристалла KI при низкотемпературной одноосной деформации приводит к увеличению частоты активных колебаний экситонов, которое свидетельствует об ослаблении экситон-фононного взаимодействия приводящее к увеличению вероятности излучательной аннигиляции экситонов, что и подтверждается экспериментальными данными. Люминесценттік спектроскопия негізінде тұңғыш рет KI кристалында төменгі температуралық серпімді деформация кезінде экситон-фонондық əсерлесу өздігінен қармалған экситондардың сəуле шығару процесінің температуралық тəуелділігін тіркеу арқылы зерттелінді. KI кристалындағы өздігінен қармалған экситондардың сəуле шығаруының бəсеңдеу процесін сипаттайтын активация энергиясының өсуі экситондардың сəуле шығара немесе радиациялық ақауларға ыдырау каналдарының арасындағы потенциалды бөгеттің артқандығымен түсіндіріледі. KI кристалы үшін эксперимент нəтижелерінен экситондардың тербеліс жиеліктері мен Хуанг-Рис параметрі есептелінді. Сонымен KI кристалының төменгі температура əсерінен симметриясының төмендеуі экситондардың тербеліс жиеліктерінің артуына əкеліп соқтырады да, решеткада экситон-фонондық əсерлесу нашарлайды, осының барлығы экситондардың сəуле шығара ыдырауына алып келетіндігі дəлелденді.