Разработка метода и оборудования для измерения потока нейтронов от исследовательского реактора

S.K. Shinbulatov; N.O. Saduyev; O.A. Kalikulov; A.N. Sedov; V.V. Oskomov; E.S. Mukhamejanov; A.E. Baktoraz; N.O. Yerezhep; Sh.B. Utey; A.A. Shaimerdenov; M.T. Aitkulov; D.E. Myktybekov; A.I. Zhumabayev; A. Mukhametkaliuly; T.K. Zholdybayev

doi:10.26577/RCPh.2023.v85.i2.04

Авторлар

S.K. Shinbulatov НИИЭТФ, Казахский национальный университет им. аль – Фараби, Казахстан, г. Алматы http://orcid.org/0000-0002-5296-2530
N.O. Saduyev НИИЭТФ, Казахский национальный университет им. аль – Фараби, Казахстан, г. Алматы http://orcid.org/0000-0002-5144-0677
O.A. Kalikulov НИИЭТФ, Казахский национальный университет им. аль – Фараби, Казахстан, г. Алматы http://orcid.org/0000-0003-1597-4935
A.N. Sedov НИИЭТФ, Казахский национальный университет им. аль – Фараби, Казахстан, г. Алматы http://orcid.org/0000-0002-2847-078X
V.V. Oskomov НИИЭТФ, Казахский национальный университет им. аль – Фараби, Казахстан, г. Алматы http://orcid.org/0000-0002-5893-7715
E.S. Mukhamejanov Объединенный институт ядерных исследований, Россия, г.Дубна http://orcid.org/0000-0002-9064-6061
A.E. Baktoraz НИИЭТФ, Казахский национальный университет им. аль – Фараби, Казахстан, г. Алматы http://orcid.org/0000-0002-5103-8397
N.O. Yerezhep НИИЭТФ, Казахский национальный университет им. аль – Фараби, Казахстан, г. Алматы http://orcid.org/0000-0002-7457-2189
Sh.B. Utey НИИЭТФ, Казахский национальный университет им. аль – Фараби, Казахстан, г. Алматы http://orcid.org/0000-0001-6139-6107
A.A. Shaimerdenov РГП Институт ядерной физики, Казахстан, г.Алматы http://orcid.org/0000-0002-9064-6061
M.T. Aitkulov РГП Институт ядерной физики, Казахстан, г.Алматы http://orcid.org/0000-0002-9089-3409
D.E. Myktybekov Объединенный институт ядерных исследований, Россия, г.Дубна http://orcid.org/0000-0003-1753-1425
A.I. Zhumabayev НИИЭТФ, Казахский национальный университет им. аль – Фараби, Казахстан, г. Алматы http://orcid.org/0000-0002-8832-9702
A. Mukhametkaliuly НИИЭТФ, Казахский национальный университет им. аль – Фараби, Казахстан, г. Алматы http://orcid.org/0009-0006-6799-4224
T.K. Zholdybayev РГП Институт ядерной физики, Казахстан, г.Алматы http://orcid.org/0000-0003-3534-1000

DOI:

10.26577/RCPh.2023.v85.i2.04

Кілт сөздер:

поток нейтронов, реактор, пропорциональный счетчик СНМ-18

Аңдатпа

Бұл жұмыс негізінде 3He толтырылған пропорционалды CНМ-18 есептегіштерін (санағыштарын) қолдана отырып, ондағы нейтрондар ағынын өлшеудің жаңа әдісін зерттелінді. ССР-Қ зерттеу реакторының нейтрондар ағынын автоматтандырылған өлшеу аппаратурасын әзірлеу кезінде тұтынылатын қуат, масса және өлшемдер сияқты оңтайландырудың анықтаушы критерийлері болып табылады. Ол үшін ғарыштық сәулелердің (ҒС) нейтрондық компоненті бойынша топырақ ылғалдылығы мен қар суының эквивалентін автоматтандырылған өлшеу құралдары қолданылды. Нейтрон детекторының негізгі құрылымдық элементтері құрамында сутегі бар модератор блогы, сонлайқ-ақ жылу нейтрондарының пропорционалды есептегіш түтігі нігізінде; детектордан нақты сигналды талдауға арналған күшейткіш және микроконтроллер; жоғары кернеулі қуат көзі және трансмиттер болып табылады. Детекторларды бір уақытта басқаруға арналған арнайы бағдарламалық жасақтама да жасалынды. Нейтрондар ағынын есептеу үшінсынау өлшемдері нейтрондар көзінің, нақтырақ айтқанда Pu-Be көмегімен ядролық физика институты базасында ССР-Қ зерттеу реактор қондырғысында орындалды, қарқындылығы 1,8*10⁶ н/с. Персоналдың қауіпсіздігі және детекторға жүктемені азайту мақсатында нейтрондардың қарқындылығын төмендету үшін нейтрон көзі борланған полиэтилен коллиматорының ішіне, және нейтрондар ағыны бағытын есептеу үшін белсенді аймақ маңына жақын орналастырылды.